Alexandre Kantorow speelt Tsjaikovski's tweede pianoconcerto - vrijdag 28 april 2023 - Bozar (Brussel)

Toen ik Alexandre Kantorow voor het eerst mocht interviewen voor deze blog (je vindt het interview hier terug), was dat vlak na de meest prestigieuze pianowedstrijd ter wereld: de Tsjaikovskicompetitie in Moskou. Tijdens de finale van die competitie stond het tweede pianoconcerto van Tsjaikovski op het menu en het leverde hem niet alleen de gouden medaille op maar ook de Grand Prix, een prijs die slechts drie keer in de geschiedenis van de wedstrijd werd uitgereikt. Geen enkele Fransman deed hem dat ooit voor.  Kantorow keert terug naar het podium met dit concerto en dat is natuurlijk vuurwerk. Het is een concerto dat hem na aan het hart ligt en dat is voelbaar tot in elke vezel van ons lijf als we in de concertzaal zitten. Voor dit concert werkt de pianist samen met de fantastische dirigent Dima Slobodeniouk. Verschillende mensen hadden mij gezegd dat deze dirigent bijzonder intelligent dirigeert, en ik was heel blij hem eens live aan het werk te zien samen met het Belgisch Nationaal Orkest.

(c) Sasha Gusov

Het concert wordt ingeleid met een hedendaags werk van de Tataars-Russische componiste Sofia Gubaidulina (1931). Ze is een bijzondere componiste omdat ze met haar creaties steevast is ingegaan tegen het Sovjetregime dat haar composities liever kwijt dan rijk was. Ze kreeg enkel toestemming om te componeren voor documentaires en radioprogramma's. Haar compositie die we te horen krijgen, getiteld Fairytale Poem was oorspronkelijk bedoeld als achtergrondmuziek bij een sprookje uit Tsjechië: het Kleine Krijtje, geschreven door Mazourek. Het verhaal gaat dat het krijtje dolgraag wilde gebruikt worden door een kunstenaar, maar het zag zichzelf wegslinken tijdens een wiskundeles. Voor de componiste is dit verhaal een soort van metafoor voor het kunstenaarsleven, en ze heeft beslist dat ze het stuk zou herwerken tot een zelfstandig werk, dat vooral buiten Rusland wordt opgevoerd. We krijgen een werk te horen dat het volledige orkest aan het werk zet, met snedige ritmes, pittige jazzy elementen, en brommende bassen. Een werk dat ik zeker nog eens ga beluisteren, om het ten volle te kunnen appreciëren. De Fins-Russische Dima Slobodeniouk presenteert zichzelf als een bijzonder precies en expressief dirigent. Het is een plezier te zien hoe hij het orkest door dit werk loodst.

Daarna komt Alexandre Kantorow het podium op voor de pièce de résistance van de avond: het tweede pianoconcerto van Tsjaikovski. Dit concerto, dat we toch wel mogen beschouwen als een van de meest indrukwekkende pianoconcerti ooit geschreven, althans, dat is mijn bescheiden mening, is geen eenvoudig werk. Veel noten, grote sprongen, en lange cadenza's maken van dit werk een huzarenstuk voor de pianist. Natuurlijk is Alexandre Kantorow uit het juiste hout gesneden en krijgen we een vlekkeloze, adembenemende en vooral doorleefde uitvoering te horen van het concerto. Niet in het minst in de cadenzen horen we hoe Kantorow zijn fijngevoeligheid en meesterlijk oog voor detail omzet in een prachtige klank uit de piano. Het is een absoluut voorrecht en een enorm mooie ervaring om van zo dicht getuige te mogen zijn van zo een wereldkwaliteit. Kantorow legt ons ook nog in de watten met een bijzonder gevoelig gespeelde encore: de Litanei van Schubert, in een transcriptie van Liszt. Hemels!

Het orkest was in vorm, en onder de deskundige leiding van maestro Dima Slobodeniouk kan er dan ook weinig fout lopen. Zijn samenwerking met Kantorow is er één van een dreamteam. Ik mag hopen dat deze twee artiesten nog vaak gaan samenwerken.

Na de pauze volgt de zesde symfonie van Prokofiev, die slechts een aantal keer werd uitgevoerd bij de creatie. Daarna werd deze symfonie verguisd door het Sovjetregime omdat ze net als de andere muziek van Prokofiev niet "positief" genoeg zou zijn, lees: niet conservatief genoeg. Het moet gezegd: het is geen vrolijke boel. De tragische symfonie in drie (!) delen, wordt heel mooi uitgevoerd door orkest en dirigent. Slobodeniouk slaagt erin de typische Prokofievsfeer te creëren, en breit zo een mooi einde aan een van de mooiste concertavonden in lange tijd.