Satyagraha ( सत्याग्रह ) is een term uit het Sanskriet die eigenlijk in het leven is geroepen door Mahatma Gandhi. Deze term, die een hele filosofie omvat, heeft als basis de geweldloze protesten en burgerlijke ongehoorzaamheid die Gandhi opriep te hebben op weg naar een onafhankelijk India. Eerder in zijn leven getuigde hij al van deze filosofie in Zuid-Afrika, waar hij de Satya (waarheid) en de Agraha (het vasthouden aan), voorop stelde om te vermijden dat de talrijke Indiërs in Zuid-Afrika verder op racistische wijze bejegend zouden worden.
In 1980 ging Satyagraha van Philip Glass voor het eerst in première. De opera is opgebouwd uit drie akten, die elk de titel dragen van een historisch personage dat volgens Glass de Satyagraha belichaamt. Tolstoï belichaamt het verleden van de Satyagraha, en was een grote inspiratie voor Gandhi. Gandhi onderhield een correspondentie met Tolstoï tot deze laatste stierf in 1910. Rabindranath Tagore belichaamt het "heden", was poëet en humanist, en een echte autoriteit voor Gandhi. En dan is er nog Martin Luther King, waarvan Glass zegt dat hij een soort "Amerikaanse Gandhi" is.
Deze opera van Glass is geen evidentie om te ensceneren. De teksten en de muziek zijn repetitief, het handelsmerk van Philip Glass. Er is ook weinig "herkenbaarheid" bij het publiek, er zitten geen deuntjes in om mee te dreunen in je hoofd en de tekst is gezongen in het Sanskriet. Met andere woorden: de toeschouwer heeft zijn volle aandacht nodig, om beeld en geluid in zich op te nemen. En voor dat beeld zorgt in deze productie Sidi Larbi Cherkaoui. Hij creëert een nieuw universum waarin het leven van Gandhi zich afspeelt. Het decor is sober. Er wordt op ingenieuze wijze gebruik gemaakt van eenvoudige technieken: verfspatten, een bewegend platform, enkele lage zitmeubeltjes. Die soberheid zet zich voort in de dans die de dansers van Eastman ten tonele brengen. Een uitgepuurde danstaal, esthetisch evenwicht en een doorgedreven choreografie van de armen en de handen maken van dit schouwspel een meesterwerk. Ook de solisten en het koor worden betrokken in deze nieuwe taal. De kostumering, verzorgd door Jan- Jan Van Essche accentueert de puurheid nog meer.
Op muzikaal vlak worden we eveneens verwend. Het orkest onder leiding van Koen Kessels is in topvorm. Kessels kwijt zich met verve van zijn taak! Het koor getuigt van bravoure! En bij de solisten zitten enkele stemmen die ik nog zeer vaak wil terughoren: Peter Tantsits is een ongelooflijke Gandhi. Deze veeleisende rol vraagt een enorm inlevingsvermogen. Daarnaast zijn er nog de fantastische Raehann Bryce-Davis die we al vaker aan het werk hoorden en waar ik nog steeds enorm fan van ben. Natuurlijk is er ook onze Belgische trots Tineke Van Ingelgem. Wat ik aan haar zo apprecieer is niet alleen haar stem, maar eveneens haar enorm inlevingsvermogen en acteertalent! Vergeten we ook niet de Belg Denzil Delaere, die op overtuigende wijze Prince Arjuna vertolkt. Voor mij is dé stem van de avond Justin Hopkins. Zijn interpretatie van Lord Krishna en Parsi Rustomji is om bij weg te dromen. Wat een timbre en kracht!
Opera's als deze worden niet vaak opgevoerd. Weinig regisseurs wagen zich aan de enscenering ervan, omdat deze, zoals gezegd niet evident is. Gelukkig hebben we met Sidi Larbi Cherkaoui een topper in huis, die oog heeft voor wat velen niet zien. We kunnen hem alleen maar erg dankbaar zijn!
 |
| (c) Koen Broos (beeld uit de première in Basel, niet in Gent) |
In 1980 ging Satyagraha van Philip Glass voor het eerst in première. De opera is opgebouwd uit drie akten, die elk de titel dragen van een historisch personage dat volgens Glass de Satyagraha belichaamt. Tolstoï belichaamt het verleden van de Satyagraha, en was een grote inspiratie voor Gandhi. Gandhi onderhield een correspondentie met Tolstoï tot deze laatste stierf in 1910. Rabindranath Tagore belichaamt het "heden", was poëet en humanist, en een echte autoriteit voor Gandhi. En dan is er nog Martin Luther King, waarvan Glass zegt dat hij een soort "Amerikaanse Gandhi" is.
Deze opera van Glass is geen evidentie om te ensceneren. De teksten en de muziek zijn repetitief, het handelsmerk van Philip Glass. Er is ook weinig "herkenbaarheid" bij het publiek, er zitten geen deuntjes in om mee te dreunen in je hoofd en de tekst is gezongen in het Sanskriet. Met andere woorden: de toeschouwer heeft zijn volle aandacht nodig, om beeld en geluid in zich op te nemen. En voor dat beeld zorgt in deze productie Sidi Larbi Cherkaoui. Hij creëert een nieuw universum waarin het leven van Gandhi zich afspeelt. Het decor is sober. Er wordt op ingenieuze wijze gebruik gemaakt van eenvoudige technieken: verfspatten, een bewegend platform, enkele lage zitmeubeltjes. Die soberheid zet zich voort in de dans die de dansers van Eastman ten tonele brengen. Een uitgepuurde danstaal, esthetisch evenwicht en een doorgedreven choreografie van de armen en de handen maken van dit schouwspel een meesterwerk. Ook de solisten en het koor worden betrokken in deze nieuwe taal. De kostumering, verzorgd door Jan- Jan Van Essche accentueert de puurheid nog meer.
Op muzikaal vlak worden we eveneens verwend. Het orkest onder leiding van Koen Kessels is in topvorm. Kessels kwijt zich met verve van zijn taak! Het koor getuigt van bravoure! En bij de solisten zitten enkele stemmen die ik nog zeer vaak wil terughoren: Peter Tantsits is een ongelooflijke Gandhi. Deze veeleisende rol vraagt een enorm inlevingsvermogen. Daarnaast zijn er nog de fantastische Raehann Bryce-Davis die we al vaker aan het werk hoorden en waar ik nog steeds enorm fan van ben. Natuurlijk is er ook onze Belgische trots Tineke Van Ingelgem. Wat ik aan haar zo apprecieer is niet alleen haar stem, maar eveneens haar enorm inlevingsvermogen en acteertalent! Vergeten we ook niet de Belg Denzil Delaere, die op overtuigende wijze Prince Arjuna vertolkt. Voor mij is dé stem van de avond Justin Hopkins. Zijn interpretatie van Lord Krishna en Parsi Rustomji is om bij weg te dromen. Wat een timbre en kracht!
Opera's als deze worden niet vaak opgevoerd. Weinig regisseurs wagen zich aan de enscenering ervan, omdat deze, zoals gezegd niet evident is. Gelukkig hebben we met Sidi Larbi Cherkaoui een topper in huis, die oog heeft voor wat velen niet zien. We kunnen hem alleen maar erg dankbaar zijn!
Reacties
Een reactie posten