Al sinds 2003 organiseert bezielster en wereldberoemde violiste Janine Jansen het jaarlijkse Internationaal Kamermuziekfestival in Utrecht. Het festival, dat steevast voor uitverkochte zalen zorgt, brengt de beste musici van het moment samen: nieuw talent naast gevestigde namen, met Janine Jansen zelf uiteraard ook op het podium. Het resultaat is een indrukwekkende concertreeks in TivoliVredenburg, maar evenzeer op verrassende locaties verspreid over de stad: in wijken, kerken en andere onverwachte plekken. Ik woonde het openingsconcert bij, evenals het Late Night Concert op 27 december: twee concerten met een schitterend programma en een indrukwekkende schare topsolisten, die samen het startschot gaven voor het festival van dit jaar.
 |
| (c) MajankaFotografie |
De avond opent met de inmiddels gevestigde waarde Nikola Meeuwsen aan de piano. Samen met Janine Jansen brengt hij de Sonate voor viool en piano van César Franck, de Belgische componist die in 1822 in Luik werd geboren en in 1890 in Parijs overleed. In 1835 verhuisde Franck met zijn familie naar Parijs, waar hij zijn studies voortzette. Al snel werd hij beschouwd als een van de pioniers van de “wedergeboorte” van de Franse instrumentale muziek. Dat Franck oorspronkelijk Belg was, is bij velen minder bekend, maar zijn voortrekkersrol binnen de Franse kamermuziek wordt in de muziekgeschiedenis zonder voorbehoud erkend.
Janine Jansen en Nikola Meeuwsen vormen een topteam. Het is een waar genoegen hen samen te horen in Francks sonate, een onbetwist meesterwerk uit de negentiende-eeuwse kamermuziek. Franck wordt geroemd om de (r)evolutie die hij met dit werk teweegbracht binnen de Franse kamermuziekwereld. Critici uit zijn tijd stelden dat geen enkele Franse componist erin geslaagd was een werk van zo’n intensiteit te schrijven, een intensiteit die Jansen en Meeuwsen met grote overtuiging tot leven brengen. De twee topmuzikanten bouwen lange, ademende muzikale zinnen op en verweven die tot een meeslepend verhaal. Dit is subliem samenspel! Nikola Meeuwsen is bovendien vanaf volgend jaar artist in residence van het Internationaal Kamermuziekfestival. Applaus!
Vervolgens staat het Pianokwintet nr. 1 van de Hongaar Ernst von Dohnányi op het programma. In dit kwintet horen we Janine Jansen samen met Boris Brovtsyn (viool), Noga Shaham (altviool), Torleif Thedéen (cello) en Denis Kozhukhin aan de piano. Zowel het werk als de componist waren mij tot voor kort onbekend. Ik ontdekte het stuk tijdens een masterclass in de Muziekkapel Koningin Elisabeth en ik besefte meteen dat Dohnányi een componist is die het beluisteren meer dan waard is. Des te groter is mijn enthousiasme wanneer Janine Jansen en haar collega’s dit werk selecteren voor het openingsconcert.
 |
| (c) MajankaFotografie |
Wat volgt is een uitvoering die tot in de kleinste details is verzorgd, met een bijzondere aandacht voor frasering en articulatie. Ook hier horen we kamermuziek op wereldniveau. De eerste beweging, het Allegro, is geschreven in een strikte sonatevorm en vloeit naadloos over in het tweede deel, een Allegro vivace met het karakter van een virtuoos en ritmisch scherzo. Vervolgens ontvouwt zich een prachtig Adagio, dat uitmondt in een energiek Allegro animato waarin de ritmiek en drive van de eerste beweging opnieuw worden opgepakt. De musici slagen erin de spanning onafgebroken vast te houden en het werk als een organisch geheel op het podium te laten ademen. Wederom: groot applaus.
Het concert wordt besloten met het geliefde Forellenkwintet van Schubert. De uitvoerende musici zijn Clara-Jumi Kang (viool), Timothy Ridout (altviool), Daniel Blendulf (cello), Ying Lai Green (contrabas) en Sunwook Kim (piano). Dit kwintet werd pas na Schuberts dood gepubliceerd en voor het eerst uitgevoerd. De titel verwijst naar het vierde deel, waarin een reeks variaties klinkt op het gelijknamige Lied. Opmerkelijk is de bezetting: in plaats van een tweede viool wordt een contrabas toegevoegd. Schubert deed dit waarschijnlijk om tegemoet te komen aan de wensen van de opdrachtgever, Sylvester Paumgartner, zelf cellist. Door de contrabas toe te voegen, kon de cellopartij extra worden geaccentueerd, terwijl de contrabas de harmonische basis versterkt.
 |
| (c) MajankaFotografie |
Het werk doet het publiek wegdromen, en vooral in het vierde deel wordt duidelijk welke muzikale kwaliteit deze musici in huis hebben. De variaties worden met grote intensiteit en spanning gebracht, zonder ook maar één moment aan frisheid te verliezen. We zijn getuige van een uitvoering die precies de juiste sfeer weet te treffen en het publiek moeiteloos meeneemt in deze wereldberoemde partituur van Schubert.
Na dit prachtige concert vindt in een andere zaal van TivoliVredenburg nog een Late Night Concert plaats, met een verrassingsprogramma dat elke verwachting overstijgt. In de Cloud Nine-zaal, hoog onder de nok van het dak op de negende verdieping, beleeft een enthousiast publiek een waar muzikaal feest met enkele vrienden van Janine Jansen. In een boeiende versmelting van klassiek, folk en jazz worden we meegenomen naar verre oorden, terwijl jonge en ongelooflijk beloftevolle musici het podium betreden.
Zo horen we het Opus13 Quartet, een Scandinavisch kwartet dat ons meeneemt naar Georgië met composities van de Georgische componist Tsintsadze, en vervolgens naar Scandinavië met arrangementen van het Danish String Quartet. Nikola Meeuwsen toont zijn meest jazzy kant in een vierhandige uitvoering met Denis Kozhukhin, en weet het publiek samen met cellist Jaemin Han te ontroeren in een prachtige vertolking van de aria "Mon coeur s'ouvre à ta voix" uit de opera Samson et Dalila. Samen met violist Ruslan Talas en cellist Jaemin Han brengt Nikola Meeuwsen ook een prachtige uitvoering van de Winter uit de Vier Jaargetijden van Piazzolla. De kers op de taart is Ruslan Talas, die met verbluffende virtuositeit samen met zijn vader aan de gitaar enkele volksliederen het publiek in slingert, en dat mag bijna letterlijk worden genomen. De zaal gaat uit zijn dak.
Dat het Internationaal Kamermuziekfestival Utrecht een festival van wereldformaat is, wordt al meer dan twintig jaar overtuigend bewezen. Ik prijs me gelukkig dat ik ook dit jaar weer een stukje van deze bijzondere muzikale reis heb mogen meemaken. Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Reacties
Een reactie posten