In het kader van het Antwerp Spring Festival kwam de Nederlandse pianist Abel Hox naar Antwerpen voor een uitvoering van de Goldbergvariaties van Johann Sebastian Bach. We kennen hem als artiest in residentie aan de Muziekkapel Koningin Elisabeth, en weten dat we bij hem aan het juiste adres zijn voor een mooie concertavond. De verwachtingen waren hoog, maar wat volgde overtrof ze moeiteloos. Abel Hox bracht een uitvoering die zowel verfijnd als doortastend was, een lezing van de Goldbergvariaties die zich zonder aarzeling naast die van de groten mag scharen.
(c) Music Chapel, Abel Hox
De Goldbergvariaties werden in 1742 gepubliceerd en vormen het vierde deel van de Clavierübung. Volgens de overlevering was het Graaf von Keyserling die het werk bestelde. De graaf leed aan slapeloosheid en vond enkel rust in muziek. Hij liet zijn beschermeling en leerling van Bach, Johann Gottlieb Goldberg, ’s nachts klavecimbel spelen in een aangrenzende kamer, zodat de klanken hem zachtjes in de slaap konden wiegen. Voor deze troost betaalde hij gul, en al snel werd hij, zo wil het verhaal, verknocht aan deze nachtelijke variaties.
Hoewel deze anekdote het werk zijn bekende naam gaf, luidt de oorspronkelijke titel die Bach eraan meegaf Aria mit verschieden Veränderungen vors Clavicimbal mit 2 Manualen. Een compositie voor een klavecimbel met twee klavieren. In de partituur is Bach opvallend precies in zijn aanwijzingen. Sommige variaties zijn geschreven voor één manuaal, andere vereisen er twee. Voor pianisten vandaag, die het werk op een moderne piano uitvoeren, betekent dit een ware beproeving van techniek en verbeelding. Grote sprongen, verfijnde stemkruisingen en razendsnelle herhalingen vormen slechts een deel van de uitdaging. In de handen van Abel Hox klinkt het echter vanzelfsprekend, alsof de complexiteit zich moeiteloos plooit naar de muziek.
De Goldbergvariaties vormen een monument binnen de klavierliteratuur. Het blijft dan ook een bijzondere ervaring om dit werk live te horen, zeker in de vertolking van een zo begenadigd pianist. De intensiteit ervan is overweldigend, en pas met de Diabellivariaties van Ludwig van Beethoven duikt opnieuw een werk op dat met een gelijkaardige ambitie en monumentaliteit het variatieprincipe verkent.
Vanaf de verstilde aria die als vertrekpunt dient voor de dertig variaties, langs de canons, de fughetta en de vele andere vormen die het werk rijk is, toont Abel Hox een spel dat tegelijk doordacht, beheerst en virtuoos is. De Handelsbeurs Antwerpen is geen evidente ruimte voor een pianorecital, maar hij slaagt erin een heldere articulatie en een overtuigende projectie te behouden. Zijn grondige voorbereiding op dit veeleisende werk werpt hier onmiskenbaar zijn vruchten af.
Een warm en welverdiend applaus voor een groot pianist.
Reacties
Een reactie posten