Witte tutu’s, een meeslepend liefdesverhaal en muziek die je rillingen bezorgt: geen ballet staat zo symbool voor de klassieke dans als Het Zwanenmeer. Honderdvijftig jaar nadat Tsjaikovski zijn meesterwerk schreef, brengt Het Nationale Ballet de productie van Rudi van Dantzig opnieuw op de planken, gehuld in de decors en kostuums van Toer van Schayk. Fayçal Karoui is dirigent van dienst. Wie zich meer dan drie uren laat meevoeren, betreedt een wereld waarin droom en werkelijkheid elkaar voortdurend uitdagen.
 |
| (c) Petrovsky & Ramone (ballerina: Yuanyuang Zhang) |
Het verhaal begint met een feest. Op zijn achttiende verjaardag krijgt prins Siegfried van zijn moeder een ring, en met die ring een opdracht: binnenkort moet hij een bruid kiezen. Niet blij door het vooruitzicht dat zijn jongensjaren voorbij zijn, trekt hij met zijn vriend Alexander de bossen in. Aan de oever van een donker meer roept de tovenaar Von Rothbart een zwaan op die menselijke gestalte aanneemt: Odette, de zwanenkoningin, in wie Siegfried zijn idealen van oprechtheid en eenvoud belichaamd ziet. Maar op het hofbal laat hij zich verblinden door Von Rothbart en diens dochter Odile, de zwarte zwaan, en schenkt hij haar zijn ring. Bij het nachtelijke meer vergeeft Odette hem zijn misstap, maar Siegfried verdrinkt. Zijn vriend Alexander zet de idealen van Siegfried voortaan verder...
Dat dit ballet ooit wereldfaam zou verwerven, viel bij de geboorte ervan nauwelijks te voorspellen. De allereerste versie ging op 20 februari 1877 in Moskou in première. Het werd geen onverdeeld succes en het werk werd wat aan de kant geschoven. Pas na Tsjaikovski’s dood vonden muziek en dans elkaar werkelijk. Op 27 januari 1895 beleefde de versie van Marius Petipa en Lev Ivanov in Sint-Petersburg haar première. Petipa schreef de eerste en derde akte, Ivanov de poëtische ‘witte’ tweede en vierde akte, en daarmee was de basis gelegd voor het blijvende succes van het ballet!
De versie die we te zien kregen in Amsterdam is die van Rudi van Dantzig, in samenwerking met Toer van Schayk. Zijn versie zag het licht op 31 maart 1988, met Alexandra Radius en Alan Land als Odette en Siegfried, en dat werd wél een groot succes, tot op de dag van vandaag. Van Dantzig liet zich in de eerste plaats leiden door Tsjaikovski zelf, door zijn muziek maar ook door zijn brieven en dagboeken. Hij liet zich ook inspireren door de versie van Petipa en Ivanov! In het verhaal van de jongen die geacht wordt een bruid te kiezen en daarin faalt, zag hij een weerspiegeling van het leven van de homoseksuele componist. Zo werd zijn Zwanenmeer een heel persoonlijke lezing, waarin Siegfried centraal staat en Odette de belichaming wordt van zijn hoogste idealen.
Ook muzikaal was Het Zwanenmeer een waagstuk. Het was Tsjaikovski’s eerste volledige ballet, en hij gaf het orkest een veel grotere stem dan toen gebruikelijk was. Melodieën keren terug en krijgen telkens een andere lading, zoals het beroemde zwanenthema dat de hobo al in de openingsmaten inzet. Voor de versie van 1895 paste Riccardo Drigo de partituur aan de nieuwe choreografie aan, zodat muziek en dans dichter bij elkaar kwamen.
De bezetting van dansers die wij te zien krijgen is fenomenaal. Yuanyuan Zhang is een ongelooflijk innemende Odette/Odile, en we houden onze adem in bij de feilloos uitgevoerde fouettés! Adembenemend! Martin ten Kortenaar, die sinds dit seizoen weer is aangesloten bij Het Nationale Ballet is een prachtige Siegfried die met bijzonder veel souplesse en emotie aan zijn taak begint. Voeg daar nog de enorm innemende Joseph Massarelli aan toe, met zijn emotionele vertolking van de rol van Alexander, en Vsevolod Maievskyi als Von Rothbart: beklijvend van begin tot einde!
Laat ons vooral ook de andere solisten niet vergeten, het zijn er teveel om op te noemen, en de corps de ballet die prachtige taferelen ten tonele brengen. Dat in combinatie met een Balletorkest in topvorm en dirigent Karoui die zelf enorm meegesleept wordt door de muziek, maakt dat we met een topvoorstelling van jewelste te maken hebben! Om van te smullen!
Reacties
Een reactie posten